Home Columns algemeen Een intellectuele survivalkit

Een intellectuele survivalkit
Geschreven door Joost   
woensdag 12 april 2017 15:38

Socrates vergeleek zichzelf met een horzel die luie paarden steekt. Horzels zijn irritant, we zijn ze liever kwijt dan rijk. Horzels houden je scherp. De begrippen van filosoof Isabelle Stengers steken als de vragen van Socrates.

In 2009 publiceerde Isabelle Stengers In Catastrophic Times: Resisting the Coming

Barbarism. Een boek over de nefaste effecten van het kapitalisme op de aardse gebeuren. De filosoof gebruikt James Lovelocks begrip Gaia, waarmee de aarde als een ‘being’, een levend wezen, wordt voorgesteld. Het kapitalisme in relatie tot Gaia heeft ons, volgens Stengers, een nieuw tijdperk binnen geleid:

“In short, in this new era, we are no longer only dealing with a nature to be “protected” from the damage caused by humans, but also with a nature capable of threatening our modes of thinking and of living for good.”

Samen verdrinken

Extreem weer, hoog water, droogte, kortom: de grillen van Gaia dringen irreversibel steeds dieper onze levens binnen. Groene groei ziet Stengers als logische kapitalistische vervolgstap en daarom zeker niet als het model voor de redding van de aarde. Wie daarin gelooft, begaat dezelfde fout als de kikker in de onderstaande fabel, waarin de schorpioen niet anders dan naar zijn natuur kan handelen.

“The frog agrees to carry a scorpion on his back across the river. If the scorpion stung him, wouldn’t they both drown? And yet the scorpion stings him, right in the middle of the river. With his last breath the frog murmured “why?” to which the scorpion, just before sinking,

responded: it’s in my nature, I couldn’t help doing it.”

Helse alternatieven

Heel fraai en bruikbaar is Stengers’ begrip ‘infernal alternatives’. Feitelijk niets anders dan een retorische truc waarmee de waaier aan mogelijkheden wordt ingeperkt door een situatie voor te stellen als een sterke keuze tussen slechts twee opties. De ene optie is rampzalig en de andere verantwoord, de keuze van een ‘weldenkend’ mens. De verantwoorde keuze komt niet toevallig altijd voort uit de marktfundamentalistische ideologie in dienst van het kapitalisme. Stengers geeft in haar boek een paar voorbeelden, maar het mooiste voorbeeld gaf Halbe Zijlstra vorig jaar met betrekking tot de klimaatwet:

"Als we in Nederland meer gaan doen dan in de rest van de wereld, dan zal het eindresultaat zijn dat er in Nederland bedrijven naar andere landen vertrekken, waar ze meestal milieuonvriendelijker gaan produceren. Dan is het resultaat dat Nederland armer wordt, en de wereld nog steeds warmer."

Zijlstra geeft twee opties. De eerste pleit voor doorgaan zoals te doen gebruikelijk en de tweede is infernaal, want armoede. Een vergelijkbare binaire keuze werd Griekenland enige jaren geleden voorgelegd: of jullie aanvaarden de harde besparingseisen van de trojka, of jullie land zal in totale chaos ontaarden.

In Catastrophic Times: Resisting the Coming Barbarism verrast door de enorme diepgang – om deze te ervaren, moet het kleine werk echter wel van kaft tot kaft gelezen worden. Stengers komt niet met oplossingen, maar schetst wel wat nodig is om met Gaia om te gaan nu ze bij ons in komt wonen. Misschien is dit werk niets minder dan een intellectuele survivalkit.

 

Oude columns
Een groot goed
Joost
CO2 is afval
Joost
Milieu-onverschillig en klimaatneutraal
Joost
Beerput Nederland in de klas
Joost
De mens als brandstof
Joost
Netwerken met de natuur
Joost
Ongestoord seksen
Joost
Waarom toch zo somber?
Joost
Een smeuïge bodem voor nieuwe politiek
Joost
Innovatie en vernieuwing
Joost
Minister van milieu
Joost
Een pelletje meer of minder
Joost
Alle plastic plakplastic
Joost
Wees voorzichtig met afvinken
Joost
Zorgeloos bouwen
Joost
Schuilen voor preutsheid
Joost
Rechtse tranen houden zeehond nat
Joost
Ramptoerist
Joost
Rechtvaardigheidskatalysator
Joost
De varkenshouderij is geen augiasstal
Joost
Welkom in de eeuw van de batterij
Joost
Waar van onwaar scheiden
Joost
Wat er na de NAM komt
Joost
Auw! De pijn van het doen
Joost
Meer Galliërs op de markt
Joost
Schokkend oud nieuws
Joost
Aardgasvrij koken
Joost
De jacht beter dan de vangst
Joost
Oorlog als oplossing?
Joost
Kilometerminderen
Joost
Brief aan de mensheid
Joost
Pimp uw park met een tijger
Joost
Een intellectuele survivalkit
Joost
Wekelijks een dozijn kroketten
Joost
Leven van afval dankzij EU
Joost
Vervroegde groene lente
Joost
De politiek heeft toekomst
Joost
Groenhemden aller landen, verenigt u!
Joost
Een verwend ettertje met weinig omhanden
Joost
Wat de dieren ons vertellen
Joost
Geen euforische cowboys voor ons
Joost
De inhoud van een stofzuigerzak
Joost
‘Beter dan biologisch’
Joost
Eerst Duitsland en dan wij
Joost
Herrie, de stille sloper
Joost
Prijsvechters
Joost
Verpot uw geest
Joost
Afvalparadox
Joost
Kilometerknallers
Joost
Een buitenlichamelijke ervaring
Joost
Duurzaamheid is stug doorfietsen
Joost
De factchecker als virusscanner
Joost
Inspirerend springtij
Joost
Water als wijn drinken
Joost
CETA maakt de kop gek
Joost
Landbouwcrisis blijkt trend
Joost
Rubber van biologische teelt
Joost
Bloedluxe
Joost
Een cultuuroorlog bedreigt de bij
Joost
Ongewenste organismen
Joost
De aarde in de beklaagdenbank
Joost
TTIPje tarten
Joost
Rekenen met asbest
Joost
Meer vee, minder ammoniakuitstoot?
Joost
Het belang van politieke ongelijkheid
Joost
Rechts verlakt het volk
Joost
Blaathaag
Joost
Kennis dus
Joost
Een smartwatch voor veilig werken
Joost
Het QWERTY-effect van salderen
Joost
Het milieu is gesetteld
Joost
Meanderen
Joost
Het is lekker slapen op een waterbed
Joost
Duurzame vrijheid
Joost
Lekker stoken
Joost
Pieken en dalen
Joost
Begrijpelijk, maar statistisch nonsens
Joost
Een gezond investeringsklimaat
Joost
Kom mee naar buiten allemaal
Joost
Amor Mundi OK, maar hoe?
Joost
Oekraïense milieuorganisaties gebaat bij een “ja”
Joost
Gissen naar duurzaamheid vissen
Joost
Plasticsoepontkenners
Joost
De moed van een milieucolumnist
Joost
Accu’s in de groenbak
Joost
Alle politiek milieupolitiek
Joost
Obama’s klimaatplan of plan B
Joost
Een fusie van vrije radicalen
Joost
Een banvloek op hormoonverstoorders
Joost
Theater aan de kust
Joost
Wie de bal kaatst ...
Joost
Mais onder invloed
Joost
To split or not to split
Joost
Gouden bergen afval
Joost
De waarheid achter klimaatverandering
Joost
Sinterklaastip: geef de politiek een ideaal
Joost
Tegen Verzuiling 2.0
Joost
Klimaattop mist fundament
Joost
Heel weinig heel lang
Joost
‘I love fossil fuels’
Joost
Kill all cowboys
Joost
De wereld als aanrecht
Joost
Paalzitten met natuurfanaten
Joost
Boer-zoekt-vrouwnatuur
Joost
De week van het absurde
Joost
Herfstkleuren
Joost
Geestdriftig pionieren
Joost
De wave voor een nieuwe dienst
Joost
Duurzame onafhankelijkheid
Joost
Vakantiewoede
Joost
De handdoek in de ring
Joost
Festivalitis zegt de knorrepot
Joost
Een reservaat voor jagers
Joost
Varkens en energie van eigen bodem
Joost
Het voordeel van Monsanto

Joost
De intellectuele levendigheid van Minnesma
Joost
Achterdocht is goed, reuring is beter
Joost
Komkommertijd is een utopie
Joost
Mens, durf conservatief te zijn!
Joost
Overheid, trek die knip!
Joost
Zwexit of exit zwarte walm
Joost
Handel tot de dood ons scheidt
Joost
Aandacht voor asbest niet relevant
Joost
Broedparasiet of toch maar niet
Joost
Niets zo veranderlijk als het klimaat
Joost
A penny for a kiss

Joost
Stoken zonder gas
Joost
Weing afval? Dat komt u duur te staan
Joost
Heropen de mijnen en slaap zacht
Joost
Bedankt, Groningen!
Joost
Goed leiderschap vereist oogkleppen
Joost
Keukentafelgesprek met verbale radicalen

Joost
Anders denken dankzij dieren
Joost
Voedingsbodem voor wereldkeuken
Joost
Kerstgedachte: de wapens van Marianne Thieme
Joost
Het meest urgente milieuprobleem
Joost
Energie op de bon
Joost
Taakstraf voor milieudelinquenten
Joost
TTIP: meer handel en toch nog zuivere lucht
Joost
Van e-nose naar geurtherapie
Joost
De vruchtbare aarde van een treinrit
Joost
Een make-over met DDT
Joost
Zaad: software of open source?
Joost
Een toupet van varkenshaar
Joost
De grote schoonmaak als verdienmodel
Joost
Bloeddorst of eco-management?
Joost
Doe het lekker zelf
Joost
Marketing laatste troef voor vergroening
Joost
Maakt Merkel werkelijk verschil?
Joost
Klimaatdemonen
Joost
Haastige spoed is zelden goed
Joost
Vieze praatjes voor een schone planeet
Joost
Als klessebessen kissebissen wordt
Joost
Al dat gezanik over leiderschap
Joost
Uitleg: we ontpolderen voor onze veiligheid
Joost
Major Tom zoekt contact
Joost
Hoop voor maniakken van de voortplanting
Joost
De gekte van de consument
Joost
Productief schisma tussen pleitbezorgers duurzaamheid
Joost
Een Landbouwwende: wie durft?
Joost
Mijn druiven voor een betere wereld
Joost
Deel je leven met hondstrouwe gadgets
Joost
Binnenste buiten
Joost
Duurzame journalistiek
Joost
Restverontreiniging eindelijk vrij
Joost
Oppotten als oplossing voor schaarste
Joost
De adem van Hades
Joost
Een kwestie van winnen
Joost
Biologica: durf dom te zijn
Joost
Natuurliefhebber
Joost
Toonzetting
Joost
Biedt zich aan: persoonlijke duurzaamheidscoach
Joost
Out of the box handelen
Joost
Zwarte rook achter groene gezichten
Joost
De aarde is geen bol
Joost
Meer ecologie in economie
Joost
Genoeg is genoeg
Joost
De robotificatie van het milieubedrijf
Joost
Realisten en illusionisten
Joost
Geestverruimend asbest 
Joost
Bloeden
Joost
Hoe schoon ons gedrag
Joost
Onbewuste landbouw
Joost
Links begint, rechts wint
Joost
Het ministerie van DOGMA
Joost
Vertederd de wereld verbeteren
Joost
Acteurs op het wereldtoneel
Joost
De kleine groene vijand
Joost
Groenste Partij
Joost
Zomerfeesten
Joost
Sanering van het geweten
Joost
Over liefde en andere feiten
Joost
Jampotglazen
Joost
Rampen en crises zijn onnodig!

Peter van Doesem, Denios
Duurzame voeding bestaat niet!
Joost 
Lammetjesdag in milieuland
Joost
Wij willen ijsvrij!
Joost
Milieu is emotie
Joost
Gezond wantrouwen
Joost
Milieunieuws voor dovemansoren
Joost
Over groene robots en debaterende clowns
Joost
Veen brandt niet meer
Joost
Een alternatief kerstdiner
Joost
Boeren in een kooitje: aaibare duurzaamheid
Joost
Maatschappelijk Verantwoord Hockeyen
Joost
Occupy Unilever

Joost
Welkom in de ecokerk
Joost
Milieubeweging opnieuw in kinderschoenen
Joost
Een stad waar fietsen voor het grijpen staan
Joost
Milieugoeroe blijkt artiest
Joost
De rust van verklaringsmodellen
Joost
Milieuvakantie
Joost
PPP: Ping Ping Profit
Joost
Pleidooi voor de vroeggeboorte van het ware gezicht

Joost
Economische groei als fetisj van een hozende regering

Joost
Zonder Goliath geen David

Joost
Gifzooi
Joost
Risico is kans maal effect

Joost
Wie bewaakt de waakhond?
Joost
Evel Knievel en de angst voor leegte
Joost
Bij winst het verlies nemen

Joost
Lachen met regels
Joost
Zij die de zon willen, groeten u
Joost
Vermageren met Melanie Schult van Haegen-Maas Geesteranus
Joost
Access for all

Edwin Timmers
Doe eens iets geks (2)

Joost
Geen gevaar voor de volksgezondheid!
Joost
Ik wil duidelijkheid, geen windhandel!
Joost
Kabinet is met 130 km/uur blik op de weg kwijt
Mr. M.C. Kroon
Rutte 1: de zichzelf schrijvende column
Joost
Pareto likt zijn vingers af bij Rutte
Joost
Rutte 1: animal cops en dooie mussen
Joost
Nederland kan zonder milieubeleid!
Joost
De factor 'tijd' en een ongelooflijk slecht milieuboek
Joost
Geen nieuws voor de Prius-rijder (pleidooi voor een betrouwbare overheid)
Joost
De Partij voor de Toekomst en MSD/Organon
Joost
De duurzaamheidsles van Ajax
Joost
Beste politici, de toekomst wacht
Jos van der Schot
Hoe duurzaam zijn de Tweede Kamerverkiezingen?
Ton Ceelie
Lood om oud ijzer?
Martin Kroon
De duurzaamheid van verduurzaamd hout
Edwin Timmers
Vergroening
Wietske ter Veld
Tijd voor de politiek om wetenschap serieuzer te nemen
Bart Verheggen
Maar opa, milieupolitiek ís realpolitik!
Edwin Timmers
Ik start de Partij voor de Toekomst
Joost
Balkenende 4 en pijnboompitten
Joost
Maria van der Hoeven: de kip of de kat?
Joost
Opleuken leidt tot afzeiken
Joost
Cramer weg, niks aan de hand
Joost
Bent u voor of tegen het klimaat?
Joost
De catwalk van Camiel Eurlings en Doutzen Kroes
Joost
Ideetje voor Eurlings
Joost
Lachen met Charlie Aptroot
Joost
Kopenhagen: laten we niet overdrijven
Joost
Een eerlijke bank!
Joost
Het lijkt wel crisis!(2)
Joost
Mini-pleidooi tegen nieuwe kerncentrales
Joost
Het lijkt wel crisis
Joost
Noise for boys
Martin Kroon
Afzakkende broeken, boerenverstand en de Grondwet
Joost
Over het christendom en fossiele brandstoffen
Joost
Scheurlings
Martin Kroon
Wie heeft er gelijk over klimaatverandering?
Bart Verheggen (ECN)
In de rij
Team ECO-job
Omgevingsvergunning: politieke moed gevraagd!
Kees de Graauw (MILON bv)
Slim geldgebruik
Herman Jan Wijnants (VVM)
Nieuw ministerieel elan ('Ga zo door!')
Joost
MVO, de crisis en mijn ego
Joost
Hoezo voorbarig? (Hartekreet aan de minister)
Joost
Machtsspelletjes en leermomenten (over Haags gekonkel)
Joost
Aan de Commissie Verantwoording Jaren '80
Jaap Jelle Feenstra (voorzitter VVM)
Gesubsidieerd actievoeren: kan dat?
Joost
Duyvendak: gerechtigheid of hypocrisie
Joost
Kan milieubeleid de kool en de geit blijven sparen?
Joost
Niet oude auto's, maar rijgedrag en doorstroming aanpakken
Martin Kroon
Idealisme, realisme, pragmatisme en... ‘struisvogelisme'
Jos Dingemans
Jerrycans in Zandvoort
Bart Arentz
‘Klimaatsceptici': ver verwijderd van de werkelijkheid
Bart Verheggen (ECN)
Nederland is niet meer te handhaven
Robert van Heeswijk (Milon)
Generatiekloof biobrandstoffen niet zo groot
Jan Ros (Planbureau voor de Leefbaarheid)
Biobrandstoffen: hebben we de luxe van een keuze?
Jan Willem Erisman (ECN)
Biomassa: droom of drama?
Jaap Jelle Feenstra (voorzitter VVM)
Duurzame ambities: vloek of zegen?
Stefan van Tongeren (HAS KennisTransfer)
Doe eens iets geks! (de benadering van het vak)
Joost
Diesel goed voor CO2: milieumythe nr. 1
Martin Kroon
Milieubeleid hoort proportioneel te zijn
Onno Hoes (gedeputeerde Noord-Brabant)
Geen Raad van State
Robert van Heeswijk (Milon)
De afvalstof als kameleon
Boukje Jongedijk-Eijsink (namens Kluwer)
Milieu: speelbal van de politiek
Team ECO-job
Wie neemt het voortouw? Wie dient zich aan?
Rachel Heijne, directeur VVN
De Omgevingsvergunning: wie krijgt de gebakken peren?
Joost
De macht en onmacht van Milieudefensie
Joost
Aan de slag met het MVO-convenant!
Joost
De mist in met duurzame energie
Joost
Door een roze bril (wensen voor 2008)
Joost
Weg met de Wabo!
Joost
Borrelpraat als belangenbehartiging (Milieudefensie en VNO-NCW)
Joost

 

Video van de week

Video van de week

Schermafbeelding 2018 01 17 om 13.49.40

Waarom China ons afval niet meer wil?

Partners

  • Partner van MilieuFocus
  • Partner van MilieuFocus
  • Partner van MilieuFocus

Nieuwsbrief


Boek van de week

Accelerating Sustainable Energy Transition 120Laurence L Delina
Accelerating Sustainable Energy Transition(s) in Developing Countries

''This book explores how the transitions occur in fourteen developing countries and broadly surveys their technological and institutional capacities''
Lees verder

Realisatie door WELLdotCOM - ICT Solution Provider & Joomla! Professionals