Milieu: milieunieuws, milieukennis, milieuprofessional

Preventieve en corrigerende maatregelen binnen een kwaliteit-, milieu- of arbozorgsysteem zijn gericht op het opsporen en elimineren van de oorzaken van mogelijk optredende of opgetreden afwijkingen.

Relevantie
Verschillende normen voor kwaliteit-, milieu- of arbozorgsystemen stellen dat er een procedure moet zijn voor zowel preventieve als corrigerende maatregelen.

Uitwerking
Diverse normen voor de boven genoemde zorgsystemen spreken over het doorvoeren van continue verbeteringen, vaak regelkringen genoemd. De organisatie zelf bepaalt hoe dit concreet moet worden uitgevoerd.

Door het structureel signaleren en corrigeren van afwijkingen kan een organisatie op een hoger niveau komen. Het uitvoeren (en vervolgens evalueren) van preventieve en corrigerende maatregelen naar aanleiding van een geconstateerde afwijking of ongewenste gebeurtenis vormt dan ook de kern van zo'n gesloten regelkring, ofwel de Deming-cirkel:
plan - do - check - adjust (act).

Er is sprake van een afwijking in het kader van zorgsystemen als er een verschil is geconstateerd met van tevoren gestelde - al dan niet gekwantificeerde - normen/doelstellingen of met wet- en regelgeving. (Arbo-) Risico Inventarisaties en Evaluaties (RI&E) zijn gericht op het vaststellen van afwijkingen.

Voorbeelden van afwijkingen zijn:

• Tekortkomingen in procedures van het zorgsysteem
  
• Tekortkomingen van producten of processen
  
• Tekortkomingen in verband met leveringen
  
• Veiligheidsrisico's, ongevallen en calamiteiten
  
• Ongewenste emissies naar het milieu
  
• Schade aan milieu of producten
  
• Klachten van personeel, klanten of omwonenden
  

Men onderscheidt twee soorten maatregelen:

• Preventieve maatregelen
  
• Corrigerende maatregelen
  

Men spreekt van een preventieve maatregel als zich nog geen afwijking of tekortkoming heeft voorgedaan. Dit type maatregel is erop gericht een eventuele afwijking of tekortkoming te voorkomen. De interne processen worden onder de loep genomen en daar waar deze in de toekomst mogelijk tekortkomingen en/of klachten kunnen veroorzaken, kunnen preventieve maatregelen worden genomen.

Een corrigerende maatregel, ook wel correctieve actie genoemd, wordt genomen als er afwijkingen zijn geconstateerd. Om de afwijking te beëindigen wordt deze geanalyseerd en wordt er gezocht naar een effectieve en efficiënte oplossing.

Gerelateerde factsheets
Audit
Borging
Continue verbetering
Deming cirkel
Directiebeoordeling
ISO 14000-serie
Zorgsysteem

Literatuur
Maas, ir. J.V.G., Doeleman, drs. H.J., De kwaliteit van milieu- en ARBO-zorg. Deventer: Kluwer Bedrijfswetenschappen 1994

de Heer, ing. A, Ahaus, dr. Ir. C.T.B., ISO 9000-serie en kwaliteitshandboek. Deventer: Kluwer Bedrijfswetenschappen 1995