Milieu: milieunieuws, milieukennis, milieuprofessional

De bodem is het vaste deel van de aarde met de zich daarin bevindende organismen en vloeibare en gasvormige bestanddelen.

Relevantie
Menselijke activiteiten kunnen de gesteldheid van een bodem positief of negatief beïnvloeden.

Uitwerking
De begrippen bodem en grond liggen dicht bij elkaar.

Het begrip bodem betreft het bovenste gedeelte van de aardkorst waarin zich bodemvormende processen afspelen. Deze processen veroorzaken veranderingen in de samenstelling van de bodem, die onder andere zichtbaar worden in de vorming van zogenaamde horizonten.

Onder grond wordt verstaan het losse materiaal aan de oppervlakte van de bodem en dus van de aardkorst. Het materiaal van de aardkorst bestaat grotendeels uit gesteenten.

Daarnaast is er ook sprake van grondwater in de bodem. Grondwater is het water dat zich onder het aardoppervlak bevindt. Het verzamelt zich doorgaans in porieruimtes, scheuren en spleten in gesteente en in ruimtes tussen zand, veen en klei.

De bodem direct onder het oppervlak is meestal niet verzadigd en is doorgaans droog of vochtig. Dieper, onder de grondwaterspiegel, is de bodem wel volledig verzadigd. De bovenkant van de verzadigde zone wordt aangeduid met grondwaterspiegel.

In Nederland bestaat de bodem voornamelijk uit zand, klei en veen.

• Zand is een los, korrelig sediment waarvan de korrelgrootte ligt tussen 0,002 en 2 mm. Zand is goed waterdoorlatend.
• Kleideeltjes zijn kleiner dan 0,002 mm. Klei is een mineraal, waarvan vele soorten bestaan. Kleigronden zijn, vergeleken met zand, slecht waterdoorlatend.
• Veen bestaat uit de resten van planten en dieren, de zogeheten organogene sedimenten. Het gehalte organische stof (humus) van veengronden is dan ook meer dan 20%.

Klei en veen bevatten veel kleine bodemdeeltjes (lutum en humus). Klei en veen hebben een grote adsorptiecapaciteit. De bodemdeeltjes zijn negatief geladen en kunnen daarom positieve ionen zoals een chloorion Cl- binden.

Gerelateerde factsheets
Bodembeschermende voorzieningen
Bodemonderzoek
Bodemverontreiniging
Grondwater
Wet bodembescherming (Wbb)

Link
Milieu en Natuur Planbureau