Milieu: milieunieuws, milieukennis, milieuprofessional

Membraanfiltratie is een scheidingstechniek die het mogelijk maakt bepaalde componenten uit vloeistoffen of gassen af te scheiden.

Relevantie
Membraanfiltratie wordt vaak toegepast bij afval-, proces- en grondwaterzuivering.

Uitwerking
Membraanfiltratie is een verzamelnaam voor diverse scheidingsprocessen. Deze processen kunnen onderling sterk verschillen, maar hebben de overeenkomst dat in alle gevallen een membraan wordt toegepast.

Membraanfiltratie kan ingezet worden bij de verwerking van grond-, oppervlakte- of afvalwater tot proceswater.

Membraanprocessen baseren hun scheidende werking op de aanwezigheid van semi-permeabele membranen. Er bestaan verschillende methoden om stoffen door een membraan te laten dringen. Dat kan door het toepassen van:

• Drukverschil
• Concentratieverschil
• Temperatuurverschil
• Elektrisch potentiaalverschil

Het membraan is als het ware aan te merken als een selectieve scheidingswand: bepaalde stoffen kunnen het membraan passeren, terwijl andere stoffen worden tegengehouden. Membraanfiltratie kan als alternatief worden toegepast voor:

• Flocculatie
• Adsorptie, bijvoorbeeld zand- of koolstoffilter, ionenwisselaar
• Extractie
• Distillatie

Er zijn twee factoren die de werking van een membraanfiltratieproces bepalen:

• Selectiviteit
• Productiviteit

Selectiviteit wordt uitgedrukt in de retentie- of scheidingsfactor, productiviteit in de parameter flux. Welke parameter wordt gehanteerd is afhankelijk van het soort membraan dat gebruikt wordt.

Bij membraanfiltratie kan een verdeling gemaakt worden in:

• Microfiltratie
• Ultrafiltratie
• Nanofiltratie
• Hyperfiltratie - ook omgekeerde osmose geheten

Voor de verwijdering van grote deeltjes kan micro- en ultrafiltratie toegepast worden.

Om zouten uit het water te verwijderen, worden nanofiltratie en omgekeerde osmose gebruikt. Bij deze membranen is geen sprake meer van poriën, maar vindt scheiding plaats door diffusie door het membraan. De drukverschillen die voor nanofiltratie en omgekeerde osmose nodig zijn, zijn veel hoger dan bij micro- en ultrafiltratie, terwijl de productiviteit veel lager is.

Gerelateerde factsheets
Energie en Milieu Informatiesysteem (Vlaanderen)
Lenntech
Afvalwater
Afvalwaterbehandeling
Grondwater
Zuiveringstechnieken

Literatuur
Van Deventer, Ir. W.T. Milieutechnologie, van schoonmaaktechnologie naar schone technologie. Alphen aan den Rijn: Samsom H.D. Tjeenk Willink 1994