Milieu: milieunieuws, milieukennis, milieuprofessional

Relevantie
Het directe gevolg van vermesting is een sterke groei en vermeerdering van bepaalde dier- en plantensoorten. Dit gaat in het algemeen ten koste van de andere soorten, waardoor de biodiversiteit meestal sterk afneemt.

Uitwerking
Vermesting is de benaming voor de overmatige verrijking van ecosystemen met fosfor en stikstof. Door het gebruik van dierlijke mest en kunstmest is de landbouw de belangrijkste bron van deze nutriënten, namelijk voor 90%. De overige 10% is afkomstig van huishoudens en industrie.

Vermesting heeft gevolgen op twee belangrijke gebieden:

• Water - Een verhoogde belasting met nutriënten leidt in het oppervlaktewater tot verhoogde algengroei en uiteindelijk tot een dominantie van cyanobacteriën (blauwwieren). Hierdoor verdwijnen veel planten- en diersoorten. Bovendien is te veel stikstof (in de vorm van nitraat) in het water schadelijk voor de gezondheid. Het water zal dus moeten worden gereinigd voor het als drinkwater kan worden gebruikt.
• Land - Het gevolg van vermesting op land is een verandering in de biodiversiteit. Die verandering wordt vaak gekenmerkt door de overheersing van één of enkele planten- en diersoorten. Een teveel aan voedingsstoffen in de bodem tast de soortenrijkdom van de vegetatie aan. Vooral arme of schrale bodems zoals heidegronden en bodems van vennen, zijn gevoelig voor eutrofiëring. Daardoor is een groot deel van de heidevelden in Nederland al vergrast.

Veel wilde planten en ook dieren zijn kieskeurig en kunnen alleen leven in een voedselarm milieu. Door vermesting verdwijnt de rijke schakering aan deze soorten om plaats te maken voor slechts enkele algemene soorten.

Samen met verzuring en verdroging is vermesting de belangrijkste oorzaak voor de achteruitgang van de natuur in Nederland.

De huidige doelstellingen voor de bestrijding van vermesting zijn uitgedrukt in:

• Verliesnormen voor stikstof (N) en fosfaat (P2O5)
• Gebruiksnormen voor stikstof uit dierlijke mest (EU-nitraatrichtlijn)
• Kwaliteitsdoelstellingen voor grond- en oppervlaktewater

Verliesnormen hebben betrekking op de hoeveelheid stikstof en fosfor die per hectare landbouwgrond in het milieu mag verdwijnen.

Gerelateerde factsheets
Eutrofiëring
Nitraatrichtlijn
Ver-thema's

Links
Milieu- en Natuurcompendium
Milieuloket
Rijksoverheid